Ostatni start długodystansowca
Nasze media chyba tego nie zauważyły, ale na Antypodach w niedzielę skończyła się epoka Johna Howarda. Po czterech kadencjach spędzonych w roli szefa rządu federalnego, Howard musiał uznać wyższość Australijskiej Partii Pracy. Ustępujący premier był drugim najdłużej sprawującym swój urząd w historii Australii.
John Howard dostał się do australijskiego parlamentu w 1974 r. i odtąd zasiada w nim nieprzerwanie. W 1977 r., jako wschodząca gwiazda Partii Liberalnej, w wieku 38 lat został federalnym ministrem finansów. Gorący zwolennik “niewidzialnej ręki rynku”, nie poradził sobie szczególnie dobrze z hamowaniem inflacji na początku lat 80., co doprowadziło jego ugrupowanie do utraty władzy na rzecz Australijskiej Partii Pracy w 1983 r. Następne 13 lat Howard spędził w opozycji, jako jeden z liderów Partii Liberalnej.
Uchodził za przeciwnika wielokulturowego społeczeństwa – jego program społeczny Jedna Australi, opracowany u schyłku lat 80., promował wizję “jednego narodu i wspólnej przyszłości”. Howard odrzucał roszczenia Aborygenów do gruntów plemiennych, krytykował też skalę zjawiska imigracji z Azji Wschodniej. Krytykowany za rasizm i kontrowersyjny nawet w ramach własnej partii, zawsze był osobą wpływową, ale dopiero w 1995 r. udało mu się zostać liderem opozycji. Tonując swoje wcześniejsze wypowiedzi, rok później poprowadził Partię Liberalną do zwycięstwa w wyborach federalnych, zwracając się do wyborców zagrożonych zmianami niesionymi przez nowy międzynarodowy podział pracy i obiecując zażegnanie kryzysu gospodarczego drogą liberalnych reform. Głównych rywali politycznych zaatakował za “elitaryzm intelektualny” – koncentrację polityki na drugorzędnych zdaniem Howarda sprawach wielokulturowości czy pojednania z Aborygenami; hasła chwyciły.
Od 1996 r. Howard rządził nieprzerwanie przez 4 kadencje. Początkowo zastosował terapię szokową australijskiej gospodarki: drastyczne cięcia budżetowe, prywatyzację przedsiębiorstw publicznych, zwiększenie odpłatności za studia, ulgi podatkowe dla obywateli, którzy zdecydują się na prywatne ubezpieczenia zdrowotne. Działaniom tym towarzyszył restrykcyjny kodeks etyki urzędniczej, twardo egzekwowany przez premiera – 7 ministrów zostało zdymisjonowanych m.in. pod zarzutami wykorzystywania przysługujących im uprawnień dla realizacji celów prywatnych. W 2006 r. John Howard ogłosił, że Australia spłaciła w całości 96 mld dolarów długu, które jego rząd odziedziczył po Partii Pracy 10 lat wcześniej.
Z biegiem lat Howard łagodniał w sprawie pojednania z Aborygenami, jednak zawsze był zwolennikiem relatywnie restrykcyjnej polityki imigracyjnej. Idea “bezpieczeństwa narodowego” była dla rządu argumentem działań podejmowanych zarówno w sferze polityki krajowej, jak i zagranicznej – Howard dobrze dogadywał się z amerykańskimi Republikanami i stał się wiernym sojusznikiem George’a W. Busha. Australia wsparła działania USA w Iraku i Afganistanie, i stała się gwarantem bezpieczeństwa w basenie południowego Pacyfiku. Australijczycy strzegli porządku podczas referendum ws. niepodległości Timoru Wschodniego oraz podczas zamachu stanu na Wyspach Salomona.
Howard do końca swoich rządów był przeciwnikiem wchodzenia w międzynarodowe porozumienia mające na celu zahamowanie efektu cieplarnianego. Australia jest czwartym producentem i największym eksporterem węgla na świecie, z wydobyciem przekraczającym 300 milionów ton i eksportem 230 milionów ton. Także przemysł australijski opiera się głównie na wykorzystaniu taniego węgla. Howard zdecydowanie określił priorytety, uznając ochronę rodzimego górnictwa za ważniejszą, niż sprawę efektu cieplarnianego, na jaki jego zdaniem Australia ma bardzo ograniczony wpływ.
Głównymi problemami kampanii wyborczej AD2007 była dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej dla ludzi starszych i ubogich, powszechny dostęp do edukacji, troska o stan środowiska (ruch ekologiczny jest bardzo silny w Australii) oraz odczuwalne zagrożenie związane z zaangażowaniem sił zbrojnych w Iraku i Afganistanie. Ponadto Australijczycy byli już znużeni bez mała 12-letnimi rządami Howarda; ten jednak, pomimo nieoficjalnych nacisków ze strony partyjnych współpracowników, premier zdecydował się po raz piąty ubiegać o urząd. Pomimo dobrego startu Partii Liberalnej związanego z zapowiedziami cięć podatkowych, 68-letni Howard przegrał debatę wyborczą z 50-letnim kontrkandydatem z Partii Pracy i ostatecznie poniósł dotkliwą porażkę przy urnach (41% do 30% dla socjaldemokratów). Co ciekawe, trzeci wynik w wyborach uzyskali Zieloni.
Nowym premierem Australii będzie Kevin Rudd, który nie tylko zapewnił jeden z najlepszych wyników w historii kraju, ale i zwycięstwo socjaldemokratów w mateczniku Howarda, okręgu Bennelong – ustępujący premier reprezentował ten okręg nieprzerwanie od 1974 roku. Rudd w polityce krajowej zapowiadał zwiększenie wydatków na edukację oraz odwrócenie polityki Howarda, który skutecznie marginalizował związki zawodowe. Zreorientowana zostanie także polityka zagraniczna kraju. Rudd jest sinologiem, który obiecywał zbliżenie z krajami Azji Południowo-Wschodniej, w szczególności ChRL. Niewątpliwie odbędzie się to kosztem osłabienia sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi, choć nie oznacza to całkowitego odwrócenia się Australii od Ameryki – szczególnie jeśli w przyszłym roku prezydentem USA zostanie demokrata. Chiny są największym partnerem handlowym Australii i według nowego premiera uzasadnia to w pełni uprzywilejowane stosunki dwustronne. Natychmiast rozpocznie się też wycofywanie wojsk z Iraku. Rudd zapowiada także ratyfikację Protokołu Kyoto i ograniczenie emisji dwutlenku węgla, co było jednym z kluczowych punktów programu, który zapewnił mu poparcie młodzieży.
John Howard stracił mandat i odchodzi w kiepskiej atmosferze jako kolejny polityk, który nie potrafił wycofać się sam w bardziej dogodnym momencie. Partia jest osłabiona i nikt nie pali się do podjęcia schedy po ustępującym premierze. Wygląda na to, że w miesiąc po zmianie paradygmatu politycznego w Polsce, podobny proces nastąpił także i w Australii… Która jest w końcu azylem wombatów.
Tagi: Australia, ekonomia, John Howard, Kevin Rudd, Partia Liberalna, Partia Pracy, rząd, wybory, środowisko
You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.
